Το 2019 είναι έτος εκλογών, έτος δοκιμασίας για πολίτες και πολιτευόμενους σε όλα τα επίπεδα. Στη νέα χιλιετία δεν είχαμε ποτέ ξανά μέσα...
... στον ίδιο χρόνο δημοτικές, περιφερειακές, βουλευτικές και ευρωεκλογές. Από μόνο του αυτό το γεγονός ανακατεύει πολύ την πολιτική σαλάτα και δημιουργεί μια μείζονα αβεβαιότητα για το μέλλον.
Ασχέτως αν γίνουν ταυτόχρονα οι εθνικές εκλογές με τις υπόλοιπες, δεν παύει να είναι μια πολιτικά ενδιαφέρουσα χρονιά, μια χρονιά ορόσημο, αφού διακυβεύονται τα πάντα. Από την τύχη του κράτους, μέχρι την τύχη κάθε περιοχής ξεχωριστά.
Δεν γνωρίζω εάν η ωριμότητα των ψηφοφόρων είναι τέτοια, ώστε να κάνουν –αναγκαίους για ορισμένους, αχρείαστους για άλλους- διαχωρισμούς και διακρίσεις, σε μια πολωμένη πολιτικά κατάσταση, η οποία είναι βέβαιο ότι έρχεται από τους πρώτους κιόλας μήνες του έτους (για να μην πω μέρες). Ο προβληματισμός έτσι κι αλλιώς στις εκλογικές αναμετρήσεις, ακόμη κι αν η κάλπη είναι μία, είναι –λογικά- μεγάλος. Σκεφτείτε τώρα, που ο ψηφοφόρος έχει να αποφασίσει όχι για μια, αλλά για τέσσερις ή και πέντε κάλπες.
Πιστεύω ότι συνήθως τέτοιες καταστάσεις οδηγούν στη μέγιστη δυνατή κομματική συσπείρωση. Πιο δύσκολα φεύγει κάποιος από το κομματικό μαντρί για να κάνει μια εντελώς διαφορετική επιλογή (πολιτικά) στην κάλπη για το δήμο ή την περιφέρειά του, πόσω μάλλον για την ευρωβουλή.
Η «χαλαρή» ψήφος και η διάκριση του τοπικού με το κεντρικό πηγαίνουν συνήθως περίπατο, χάριν της κομματικής συνέπειας. Σε άλλες περιπτώσεις πιο εύκολα (αν και πάλι δύσκολα) ο ψηφοφόρος μπορούσε για την τοπική κοινωνία ή για την ευρωβουλή να πάει σε υποψήφιο διαφορετικό από αυτόν που «στηρίζει» η κεντρική κομματική επιλογή του, ακόμη και σε... αντίπαλο.
Δεν αναφέρομαι στα ενεργά μέλη των κομμάτων. Αυτοί οδηγούνται σχεδόν πάντα από την κομματική ταυτότητα και δεν έχουν μεγάλη δυσκολία να αποφασίσουν. Αναφέρομαι πρωτίστως σε όσους ανήκουν στην κρίσιμη μάζα των αναποφάσιστων ή των αποσυσπειρωμένων.
Αυτοί άλλωστε είναι που κρίνουν το τελικό εκλογικό αποτέλεσμα, εφόσον κινηθούν μαζικά προς συγκεκριμένο ψηφοδέλτιο. Οι συγκεκριμένοι ψηφοφόροι δεν έχουν ούτε πρακτικά, ούτε συνειδησιακά ζητήματα κομματικής πειθαρχίας. Και εν πολλοίς από αυτή τη στάση προέκυψε και ο χαρακτηρισμός της ψήφου των ευρωεκλογών και των αυτοδιοικητικών εκλογών ως «χαλαρής».
Ένα ζητούμενο λοιπόν είναι εάν η πρόθεση ψήφου για τις εθνικές εκλογές επηρεάζει και σε ποιο βαθμό την ψήφο στις δημοτικές και περιφερειακές εκλογές και στις ευρωεκλογές. Θεωρώ ότι σε περιπτώσεις όπου δεν υπάρχουν προσωπικότητες, οι οποίες ως επικεφαλής συνδυασμών προσελκύουν από μόνες τους μεγάλο μέρος (την πλειοψηφία) του εκλογικού σώματος, οι περισσότεροι ψηφοφόροι θα κινηθούν κομματικά. Κι αυτό όμως δεν είναι απολύτως ξεκάθαρο ότι οδηγεί σε συγκεκριμένο συνδυασμό τις ψήφους τους.
Εδώ μπαίνει η παράμετρος του νέου συστήματος της απλής αναλογικής, ειδικά για τις δημοτικές εκλογές. Στους περισσότερους δήμους οι παρατάξεις από τον ίδιο κομματικό χώρο είναι περισσότερες της μιας, ανεξαρτήτως εάν το κόμμα κεντρικά στηρίζει φανερά ή δείχνει προς έναν εκ των «συγγενών» συνδυασμών.
Εκεί υπάρχει η περίπτωση της μοιρασιάς των ψήφων, με ό,τι αυτή συνεπάγεται για την τελική εκλογική δύναμη κάθε συνδυασμού, προερχόμενου από τον ίδιο κομματικό χώρο. Την απειλή της διαγραφής λόγω παρέκκλισης από την κομματική γραμμή φαντάζομαι δεν την επισείει κανείς δημοσίως, διότι ελλοχεύει ο κίνδυνος στην εθνική κάλπη να εισπράξει δυσαρέσκεια και το μεγάλο στοίχημα των κομμάτων είναι οι βουλευτικές εκλογές.
Ένα δεύτερο ζητούμενο είναι η στάση στις ευρωεκλογές, που αίφνης χάνουν το χαρακτήρα των «χαλαρών» εκλογών και δε στέλνουν απλώς μήνυμα, αλλά αποτελούν προάγγελο της στάσης που θα κρατήσει το εκλογικό σώμα στις βουλευτικές εκλογές, εφόσον βέβαια αυτές γίνουν ταυτόχρονα ή μετά το Μάιο.
Αν οι εθνικές εκλογές γίνουν νωρίτερα από το Μάιο, τότε αλλάζουν τα πράγματα και επιστρέφουμε σε καταστάσεις συνηθισμένες, πιο... χαλαρές. Είναι πολύ δύσκολο μέσα σε λίγους μήνες –ή πολύ περισσότερο την ίδια μέρα ή εβδομάδα- το χέρι να πιάσει διαφορετικό ψηφοδέλτιο μόνο και μόνο επειδή στη μια περίπτωση ψηφίζει για την ευρωβουλή και στην άλλη για την ελληνική Βουλή.
Ένα τρίτο ζητούμενο είναι οι περιφερειακές εκλογές, όπου τα πράγματα είναι πιο συγκεκριμένα, τα στεγανά περισσότερα και κρίνονται οι επιλογές των κομμάτων για στήριξη συγκεκριμένων υποψηφίων. Δηλαδή εξαρτώνται από τα πρόσωπα περισσότερο και από την κομματική τους ταυτότητα ίσως λιγότερο.
Μιλάμε για μόλις 13 Περιφέρειες, όπου ήδη τα κόμματα έχουν αποφασίσει σχεδόν παντού ποιον θα στηρίξουν και τα πρόσωπα περιφερειακής εμβέλειας είναι πολύ συγκεκριμένα. Αν υποψήφιοι προσπαθήσουν να κερδίσουν αναγνωρισιμότητα σε έκταση Περιφέρειας μέσα σε τέσσερις – πέντε μήνες, τότε μιλάμε για ένα στοίχημα πολύ δύσκολο να βγει. Δεν αποκλείεται. Για πιθανότητες ο λόγος...
Ο καμβάς πάνω στον οποίο ζωγραφίζεται το εκλογικό 2019 είναι εξαιρετικά δύσκολος. Με ανοιχτά μια σειρά από μείζονα ζητήματα πολιτικής και με κυρίαρχο ένα εθνικό θέμα, μοιάζει η προεκλογική περίοδος να μη χωράει πολύ διάλογο για τα κρίσιμα της καθημερινότητας. Οπότε ο μεστός λόγος και μια προεκλογική εκστρατεία διαφορετικού τύπου είναι ζητούμενα για τους υποψήφιους σε όλα τα ψηφοδέλτια.
Σημειώστε ότι μεγάλο μέρος πλέον του πληθυσμού θα τεθεί στην κρίση των ψηφοφόρων, με ό,τι αυτό σημαίνει για τις εύθραυστες ισορροπίες σε όλες τις κάλπες. Μην απορήσετε συνεπώς αν φτάσουμε στο σημείο να χάνει κάποιος συνδυασμός την είσοδο στο δεύτερο γύρο για λίγες δεκάδες ψήφους, να εκλέγονται κάποιοι για επίσης ελάχιστες ψήφους.
Αυτό είναι ένα νέο τοπίο δεδομένου ότι ειδικά στους δήμους αναμένεται να συμβεί με μαζικό τρόπο και θα πρέπει την επόμενη μέρα να το διαχειριστούν οι υποψήφιοι με ιδιαίτερη προσοχή για να μη δημιουργηθούν ανεπούλωτες πληγές στις τοπικές κοινωνίες, για να μην υπάρξουν πικρίες στα όρια της έχθρας και του διχασμού.
Τέτοιες πολυτέλειες δεν τις έχει καμιά κοινωνία και πολύ περισσότερο η ελληνική. Εξάλλου, υπάρχει και η υποχρέωση (τάχιστα) των συνεργασιών και της συνδιοίκησης. Για όσους τουλάχιστον σκέφτονται έστω και λίγο το συλλογικό συμφέρον κι όχι μια καρέκλα κι έναν τίτλο ή την απόχρωση του χάρτη της χώρας σε τέσσερις εκδοχές...
Τάσος Τασιούλας, voria.gr
