5 Ιουλίου 2015

Τι φταίει πιο πολύ; Το μνημόνιο ή η αθλιότητα των πολιτικών;

Κοινό σημείο, η πολιτική σύμπνοια σε Κύπρο, Πορτογαλία, Ιρλανδία, Ισπανία

Τέσσερις ευρωπαϊκές χώρες, Πορτογαλία, Ιρλανδία, Ισπανία, Κύπρος έχουν ένα κοινό σημείο, την είσοδό τους στο μνημόνιο και...


... την προσαρμογή τους για έξοδο.

Mια χώρα, η Ελλάδα, δεν μπόρεσε να προσαρμοστεί σε όλη την μνημονιακή διαδρομή. Διαφορετική αφετηρία, διαφορετικά προβλήματα, διαφορετικές προσαρμογές όπως φαίνεται από τη διαδρομή των χωρών.

Στην Ελλάδα ένα είναι το σίγουρο, από το 2010 που η χώρα μπήκε στο Μνημόνιο, υπήρχε απουσία πολιτικής σύμπνοιας, σε αντίθεση με την Κύπρο, που ο πολιτικός κόσμος στάθηκε στο ύψος των περιστάσεων.

Για τα ελληνικά μέτρα, σύμφωνα με τις εκτιμήσεις οικονομολόγων που έχουν δει το φως της δημοσιότητας, υπάρχει η αναφορά για «μείγμα» λάθος μέτρων στο ξεκίνημα του προγράμματος, πολλές διαδοχικές αυξήσεις φόρων που και δεν απέδωσαν και έφεραν πλήγμα στην αγορά, αλλά υπήρχαν και άλλες «ιδιαιτερότητες».

Ήταν το μόνο μνημονιακό κράτος στο οποίο υπήρχε από την αρχή απουσία πολιτικής σύμπνοιας, οδήγησε σε πακτωλό μέτρων, ενώ κρίσιμες μεταρρυθμίσεις στις αγορές καθυστέρησαν προκαλώντας άνισο φορτίο δημοσιονομικών μέτρων, μειώσεων μισθών και ύφεσης.

Η Ελλάδα έλαβε το πιο μεγάλο πακέτο μέτρων, έλαβε τα πιο πολλά δημοσιονομικά μέτρα, υπερδιπλάσια από κάθε άλλο κράτος, έτυχε και της μεγαλύτερης αναδιάρθρωσης δανείων και το γνωστό PSI στοίχισε στην Κύπρο και το χρηματοπιστωτικό σύστημα.

Η Ελλάδα των διαφορών
Η Ελλάδα, πριν από την είσοδό της στο πρόγραμμα, ήταν στη χειρότερη δημοσιονομική και διαρθρωτική θέση από κάθε άλλο κράτος. Το έλλειμμα ήταν τεράστιο, τα στοιχεία ελεγχόταν από τη Eurostat και το χρέος υπέρογκο. Η πρόσβαση στις αγορές είχε χαθεί, οι μεταρρυθμίσεις στο συνταξιοδοτικό, το ασφαλιστικό, στην κρατική μηχανή, η πάταξη της φοροδιαφυγής και της φοροαποφυγής ήταν το μεγάλο ζητούμενο.

Μια βασική διαφορά της Ελλάδας, όμως, από τις άλλες μνημονιακές χώρες ήταν η θέση της αντιπολίτευσης. Στην Ελλάδα η αντιπολίτευση δεν στήριζε τα μέτρα του μνημονίου, με αποτέλεσμα η χώρα κάθε φορά να οδηγείται σε εκλογές. Στην Ιρλανδία και στην Πορτογαλία υπήρξε στήριξη της αντιπολίτευσης. Ακόμα και στην Κύπρο, μετά το bail in στήριξη του πολιτικού κόσμου υπήρχε στο μνημονιακό πρόγραμμα.

Ποτέ στην ώρα της
Πέρα από τους πολιτικούς λόγους, υπάρχουν και τα θέματα των επιδόσεων. Η Ελλάδα λάμβανε τα «οριζόντια» μέτρα, αλλά οι μεταρρυθμίσεις δεν προχωρούσαν με τον ρυθμό που έπρεπε. Ενώ στην Κύπρο και στις άλλες μνημονιακές χώρες η εξέταση της τρόικα δεν κρατούσε πάνω από 20 ημέρες, στην Ελλάδα ποτέ κανείς δεν γνώριζε πότε θα τελειώσει η αξιολόγηση, πόσα προβλήματα θα δημιουργηθούν, πόσος εκνευρισμός θα υπάρξει μεταξύ πιστωτών και κυβέρνησης και αν τελικά η χώρα θα είναι έτοιμη για να πάρει τη δόση.

Στην Ελλάδα το θρίλερ με την τρόικα είχε ως αποτέλεσμα να αναλογεί μια αντί για τέσσερις αξιολογήσεις ανά έτος και αυτή με πολλά κενά που πηγαίνανε προς ρύθμιση για παρακάτω. Δεν είναι τυχαίο ότι κάθε δύσκολη αξιολόγηση οδηγούσε την χώρα σε πολιτικές αναταραχές και ενίοτε σε εκλογές.

Στις 7 Νοεμβρίου 2014 στις Βρυξέλλες, ο τότε Έλληνας υπουργός Οικονομικών Γκίκας Χαρδούβελης βρίσκει στο κινητό του τηλέφωνο ένα email–ορόσημο, όπως θα φανεί αργότερα, από την τρόικα. Ήταν για πρώτη φορά τόσο σαφές ότι η αξιολόγηση δεν θα έκλεινε, καθώς η τρόικα φαινόταν να σκληραίνει τη στάση της ζητώντας την εφαρμογή όλων των συμφωνηθέντων χωρίς καμία απολύτως ευελιξία.

Η ιστορία είναι γνωστή. Τα μέτρα δεν ψηφίστηκαν, η χώρα οδηγήθηκε τον Ιανουάριο του 2015 σε εκλογές και σήμερα διακυβεύεται το μέλλον της στο ευρώ.